Piotr Szumlewicz: Bezbożnik. Przeciwko władzy religii

[2021-04-29 19:21:34]

Nie­wielu z nas zasta­na­wia się nad ist­nie­niem boga, zmniej­sza się liczba osób bio­rą­cych udział w rytu­ałach reli­gij­nych, a Pol­ska jest lide­rem spadku reli­gij­no­ści wśród mło­dych ludzi. Z danych Pew Rese­arch Cen­ter, ame­ry­kań­skiego ośrodka badaw­czego zaj­mu­ją­cego się ana­lizą ten­den­cji kształ­tu­ją­cych spo­łe­czeń­stwa na całym świe­cie, wynika, że ze wszyst­kich bada­nych kra­jów w Pol­sce wystę­puje naj­więk­sza róż­nica poko­le­niowa w podej­ściu do reli­gii. Reli­gia jest ważna dla zale­d­wie 16% Pola­ków w wieku poni­żej 40 lat, ale za to jest istotna dla bli­sko 40% osób star­szych[1]. Jed­no­cze­śnie coraz wyż­szy odse­tek uczniów i uczen­nic nie uczęsz­cza na lek­cje reli­gii, zmie­niają się wzorce życia rodzin­nego i libe­ra­li­zuje się podej­ście mło­dych ludzi do seksu. Ten trend jest widoczny nawet w danych kościel­nych[2]. Mło­dzież bun­tuje się prze­ciwko tra­dy­cyj­nym wzor­com i nie godzi się na wtła­cza­nie jej w wąskie ramy naro­dowo-kato­lic­kiej edu­ka­cji, którą pro­muje obóz Zjed­no­czo­nej Pra­wicy.
Nie ozna­cza to jed­nak, że reli­gia zanika, a wśród mło­dych ludzi domi­nuje ate­izm. Wciąż zde­cy­do­wana więk­szość Pola­ków i Polek, nie­za­leż­nie od wieku, pocho­dze­nia, płci czy poziomu życia, dekla­ruje, że wie­rzy w boga. Z danych CBOS wynika, że odse­tek osób dekla­ru­ją­cych się jako wie­rzące nieco spadł, ale wciąż prze­kra­cza 90%[3]. Reli­gia jest też obecna w wielu wymia­rach naszego codzien­nego życia. Nawet osoby dekla­ru­jące dystans wobec wiary czę­sto biorą udział w rytu­ałach reli­gij­nych: z przy­zwy­cza­je­nia, ze względu na życze­nie bli­skich lub z lęku przed ostra­cy­zmem.

Co jed­nak klu­czowe w kon­tek­ście niniej­szej ksią­żeczki – nie­wielu z nas gorąco wie­rzy w boga, regu­lar­nie modli się i stu­diuje Biblię. Ze sta­ty­styk Kościoła kato­lic­kiego wynika, że więk­szość zde­kla­ro­wa­nych kato­li­ków nie bie­rze udziału w nie­dziel­nych mszach, a do komu­nii przy­stę­puje mniej niż 20% z nich[4]. Więk­szość jed­nak wciąż odtwa­rza w swoim życiu wzorce dzia­ła­nia i myśle­nia wpi­sane w dogmaty wiary i zale­ce­nia kleru.
Bez­boż­nik nie jest zbio­rem dowo­dów na nie­ist­nie­nie boga. Ta ksią­żeczka ma przede wszyst­kim zachę­cić Was do kry­tycz­nego myśle­nia, do sta­wia­nia trud­nych pytań, kwe­stio­no­wa­nia oczy­wi­sto­ści i do zasta­no­wie­nia się nad powią­za­niami mię­dzy reli­gią i arbi­tralną wła­dzą, bogiem i prze­mocą.
Moim celem jest poka­za­nie, że wiara w boga nie sta­nowi jedy­nie abs­trak­cyj­nego prze­ko­na­nia o ist­nie­niu nad­przy­ro­dzo­nej istoty. Wiara ma kon­se­kwen­cje: spo­łeczne, gospo­dar­cze, psy­cho­lo­giczne. Reli­gia to cało­ściowa per­spek­tywa ujmo­wa­nia świata, spo­łe­czeń­stwa, innych ludzi, sie­bie samego. Kle­rowi nie cho­dzi po pro­stu o prze­ko­na­nie spo­łe­czeń­stwa do wiary w istotę nad­przy­ro­dzoną. Trudno byłoby zresztą na samym tym prze­ko­na­niu ugrun­to­wać tak potężną insty­tu­cję, jaką jest Kościół kato­licki, trudno też byłoby uczy­nić z tego prze­ko­na­nia pod­stawę naucza­nia.
Bez­boż­nik odsła­nia wła­dzę i prze­moc, które na wielu pozio­mach kryją się za domi­nu­jącą w Pol­sce reli­gij­no­ścią. Nie ozna­cza to, że każdy wie­rzący jest złym czło­wie­kiem, czy że wiara w boga musi nas zuba­żać, ogłu­piać i wywo­ły­wać w nas wro­gie emo­cje. Żyjemy w spo­łe­czeń­stwie, w któ­rym poja­wia się wiele form reli­gij­no­ści i nie każda musi przy­czy­niać się do czy­jejś krzywdy, wyklu­cze­nia czy dys­kry­mi­na­cji. Domi­nu­jąca reli­gia kato­licka i repre­zen­tu­jąca ją hie­rar­chia kościelna nie­wąt­pli­wie jed­nak skrzyw­dziły wielu ludzi i spu­sto­szyły wiele umy­słów. Jestem prze­ko­nany, że każdy kato­lik powi­nien zde­rzyć się z tą prawdą i wycią­gnąć z niej wnio­ski.

Jed­no­cze­śnie jestem świa­domy, że każda reli­gia świa­towa ma wiele odła­mów, a przy­naj­mniej część z nich jest znacz­nie mniej prze­mo­cowa i szko­dliwa od domi­nu­ją­cych nur­tów. Wiara w boga przyj­muje wiele postaci, a przed­mioty reli­gij­nego kultu cechują się róż­nymi atry­bu­tami w zależ­no­ści od wyzna­nia czy kul­tury. Moim celem nie jest jed­nak ana­liza teo­lo­gicz­nych dyle­ma­tów naj­więk­szych reli­gii, lecz przyj­rze­nie się prak­tycz­nym skut­kom oddzia­ły­wa­nia reli­gii na życie spo­łeczne. Ana­li­zo­wany przeze mnie bóg jest wyobra­że­niem, które ma bez­po­średni, kon­kretny wpływ na ludz­kie życie – na rodzinę, gospo­darkę, rela­cje wła­dzy, emo­cje, uczu­cia, myśli, pra­gnie­nia. Sta­ram się więc poka­zać, jak wiara w boga wpływa na ludzi, co z nimi robi, jak ich zmie­nia, a przede wszyst­kim jak ich krzyw­dzi i zubaża.

Głów­nym odnie­sie­niem w niniej­szej ksią­żeczce jest bóg kato­licki, bóg pro­mo­wany w pol­skiej szkole, w kościele, w mediach głów­nego nurtu; bóg, który jest nazy­wany kró­lem Pol­ski; bóg, któ­rego obraza jest przed­mio­tem postę­po­wań pro­ku­ra­tor­skich. Argu­menty przeze mnie przed­sta­wione zazwy­czaj doty­czą też innych wiel­kich reli­gii świa­to­wych, w tym szcze­gól­nie pra­wo­sła­wia, islamu czy juda­izmu. Nie­mniej jed­nak książka ma cha­rak­ter prak­tyczny i przede wszyst­kim sta­ram się w niej poka­zać, jakie są skutki wiary w kon­kret­nego boga; boga, o któ­rym mówią pol­scy biskupi i poli­tycy. Pod tym wzglę­dem tytu­łowa bez­boż­ność jest nega­cją boga kato­lickiego. Jest też jed­nak kry­tyczną per­spek­tywą wobec każ­dej reli­gii i pod­waża dogmaty więk­szo­ści domi­nu­ją­cych wyobra­żeń naj­więk­szych reli­gii świa­to­wych.

Mimo to moim celem nie jest prze­ko­na­nie was do ate­izmu, nie przed­sta­wiam dowo­dów na nie­ist­nie­nie boga. Zależy mi raczej na pod­da­niu wiary testowi kry­tycz­nego myśle­nia, huma­ni­zmu, empa­tii. Jestem prze­ko­nany, że świat bez boga jest lep­szy niż ten zbu­do­wany przez jego wyznaw­ców. Nie jest to jed­nak książka prze­zna­czona tylko dla ate­istów i agno­sty­ków. Żyjemy w kraju przy­naj­mniej dekla­ra­tyw­nie demo­kra­tycz­nym, w któ­rym zgod­nie z Kon­sty­tu­cją Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej wła­dze publiczne zacho­wują bez­stron­ność w spra­wach prze­ko­nań reli­gij­nych, wszy­scy ludzie są równi, a dys­kry­mi­na­cja ze względu na wyzna­nie lub jego brak jest zaka­zana. Uwa­żam wobec tego, że dla jako­ści funk­cjo­no­wa­nia demo­kra­cji będzie lepiej, jeśli wszel­kie świę­to­ści pod­damy kry­tycz­nemu namy­słowi. W niniej­szej ksią­żeczce prze­ko­nuję, że spo­łe­czeń­stwo bez boga byłoby szczę­śliw­sze, bar­dziej ega­li­tarne i empa­tyczne niż to, które opiera się na reli­gii. Poka­zuję, że reli­gia wraz ze swo­imi rzecz­ni­kami gene­ruje cier­pie­nie, arbi­tralną wła­dzę, prze­moc, wyklu­cze­nie, a także utrud­nia nam samo­re­ali­za­cję i blo­kuje pro­cesy eman­cy­pa­cyjne dużej czę­ści spo­łe­czeń­stwa. Nawet jeżeli nie prze­ko­nam was do swo­ich racji, liczę, że zgo­dzi­cie się na ten eks­pe­ry­ment myślowy, nie­za­leż­nie od tego, czy jeste­ście oso­bami wie­rzą­cymi, czy nie. Owoc­nej lek­tury!

Piotr Szumlewicz



1. Pew Rese­arch Cen­ter, The Age Gap in Reli­gion Aro­und the World, pew­fo­rum.org, https://pewrsr.ch/3nksoLK, dostęp: 6.01.2021.
2. Ewa Raczyń­ska, Moi rodzice pójdą do pie­kła, bo się roz­wie­dli, usły­sza­łam na reli­gii. Zre­zy­gno­wa­łam z zajęć, kobieta.onet.pl, https://bit.ly/3bcPvpi, dostęp: 6.01.2021.
3. Cen­trum Bada­nia Opi­nii Spo­łecz­nej, Reli­gij­ność Pola­ków w ostat­nich 20 latach, cbos.pl, https://bit.ly/35frHgV, dostęp: 6.01.2021.
4. Bar­tosz Chyż, Naj­now­sze sta­ty­styki kościelne: Mniej niż 40 proc. kato­li­ków cho­dzi na nie­dzielne msze, wybor­cza.pl, https://bit.ly/3bdSnlZ, dostęp: 6.01.2021.


Tekst stanowi wstęp do wydanej przez Wydawnictwo Czarna Owca w kwietniu tego roku książki o tym samym tytule.




drukuj poleć znajomym poprzedni tekst następny tekst zobacz komentarze


lewica.pl w telefonie

Czytaj nasze teksty za pośrednictwem aplikacji LewicaPL dla Androida:



CZY KLASA PRACOWNICZA XXI WIEKU MOŻE OBALIĆ KAPITALIZM?
Warszawa
Polscy Hodżyści
Partia lewicowa na symulatorze politycznym
Discord
Teraz
Historia Czerwona
Komintern (SH)
Discord Sejm RP
Polska
Teraz
Szukam książki
Poszukuję książek
"PPS dlaczego się nie udało" - kupię!!!
Lca
Podpisz apel przeciwko wprowadzeniu klauzuli sumienia w aptekach
https://naszademokracja.pl/petitions/stop-bezprawnemu-ograniczaniu-dostepu-do-antykoncepcji-1

Więcej ogłoszeń...


20 sierpnia:

1618 - Król Zygmunt III Waza wydał dekret zabraniający drukowania i sprzedaży antysemickiego dzieła "Zwierciadło Korony Polskiej" S. Miczyńskiego, które przyczyniło się do pogromu Żydów w Krakowie.

1940 - Meksyk: Na rozkaz Stalina agent NKWD Ramon Mercader dokonał zamachu na Lwa Trockiego.

1944 - W Pokrytkach k. Mławy oddziały Armii Ludowej stoczyły największą bitwę partyzancką na wcielonych do Rzeszy ziemiach polskich.

1952 - Zmarł Kurt Schumacher, jeden z przywódców powojennej SPD.

1955 - Wybuchły kilkudniowe antyfrancuskie zamieszki w Algierii i Maroku, w których zginęło ponad 500 osób.


?
Lewica.pl na Facebooku