Dwa kliknięcia - tyle dzieli informację o poszukiwaniach zaginionej pięciomiesięcznej Magdy od "najseksowniejszych kobiet w policyjnych kartotekach". Ale po kolei.

Oglądam z rana nadesłane przez koleżankę wyżyny fotografii mody z pisma dla wannabehipster:

To takie pociągające - czuć na sobie oddech policjanta. To takie urocze - mieć przydeptane włosy i sukienkę. Czerwoną, a jakże. Kuszącą i taką, co to sama się prosi. To takie podniecające - mieć wbitą w pierś lufę. Karabinu, ale skojarzenia są pożądane:

Kadr z filmu Backstage Karola Radziszewskiego

W ogóle to superfajne być zmolestowaną przez policjanta. Tak fajne, że aż wbijasz zęby w chodnik z rozkoszy. Im bardziej on ci grozi, tym bardziej twoje pozy i spojrzenia stają się romantyczne. Przemoc wobec kobiet jest taka seksowna! Piękna, stylowa i z klasą, o czym stara się przekonać nas fotograf Maciej Boryna w magazynie "Soul". Jeszcze jedna dobra wiadomość dla fanów erotyzowania przemocy wobec kobiet: "Soul" to magazyn bezpłatny, do pobrania w stołecznych kawiarniach.

Odechciało mi się śniadania. Sprawdzam, co prasa pisze o matce zaginionej dziewczynki, Katarzynie Waśniewskiej, bo zaraz po porwaniu dziecka radio Tok Fm powątpiewało w jej prawdomówność. W wiadomościach rozgłośni mówiono m.in.: "zeznania matki dziecka wydają się być wiarygodne". W życiu dziecka matka jest najważniejsza, wrodzony kobietom instynkt macierzyński nie pozwoli dziecka skrzywdzić, nikt tak dobrze o dziecko nie zadba jak matka, ale w sytuacji krzywdy dziecka z rozmodlonej do aniołka niewiasty matka zmienia się w potencjalne monstrum i zyskuje status pierwszej podejrzanej.

Wygląda jednak na to, że matka Magdy ma szansę na odrobinę publicznego zaufania, bo choć jest kobietą, jest też żarliwie wierzącą katoliczką. "Gazeta Wyborcza" stara się ją uwiarygodnić pisząc m.in.: "Na zdjęciach (...) widać m.in., jak rozmodlona Kasia w białej albie, w grupie dziewcząt niosących świece, kadzidło i naczynia liturgiczne, służy do nabożeństwa".

Informowanie o sprawie porwania dziewczynki przejęli policyjni.pl - część portalu gazeta.pl, dlatego w artykule o sprawie porwania większość linków ze strony "Wyborczej" przekierowuje właśnie na "Policyjnych".

Po modnych fotkach policjanta kopiącego w głowę leżącą kobietę policja wraca na mój ekran jak bumerang. Jeść odechciało mi się zupełnie na widok pierwszej wyboldowanej przez "Policyjnych" informacji: "Zbiorowy gwałt na 15-latce. Kara dla dyrektora w zawieszeniu?". Przypominam sobie tę sprawę: chłopcy z Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w Łysej Górze wielokrotnie zgwałcili dziewczynę z tego samego MOS. Zrobili to przy namowach i współudziale koleżanek. Na dole artykułu znajduję link "Bijatyka pijanych małolat pod okiem kamery [WIDEO]>>".

Myślę: "czy oni do reszty pogłupieli, żeby gwałt nazywać bijatyką?!". Wchodzę, a tam niespodzianka! Zdjęcia z zupełnie innego zajścia w zupełnie innej niż Łysa Góra Bydgoszczy. Zajścia także z użyciem przemocy. Bijatyka to dość mylące określenie: nie "się" dziewczyny pobiły, lecz kilka dziewczyn pobiło jedną. Widać według "Policyjnych" nie ma różnicy, czy bijesz, czy jesteś pobita. Wiadomość kończy link do podstrony: "Najseksowniejsze kobiety w policyjnych kartotekach [ZDJĘCIA]>>".

Wracam do informacji o gwałcie w MOS i dopiero wtedy dostrzegam, że zaraz pod linkiem do zdjęć z "bijatyki" jest następny, jeszcze bardziej kuszący niż "bijące się małolaty", które smakoszom pornografii kojarzyć się mają niechybnie z walkami nagich kobiet w kisielu: "Gorące fotki kryminalistki hitem internetu! [ZDJĘCIA]>>".

Tak oto policyjni.pl zmieścili na jednej stronie gwałt na 15-stoletniej dziewczynie i zdjęcia rodem z magazynu porno. Nic dziwnego, że to samo zrobił magazyn "Soul". Co łączy wymienione wyżej tematy? Płeć. Klucz płci sprawia, że w obrębie jednego portalu - www.gazeta.pl - na zdjęcia "najseksowniejszych kryminalistek" można trafić za sprawą newsów o porwaniach, gwałtach i pobiciach kobiet. Każde z tych newsów czytelniczka/k może opatrzyć opinią klikając na którąś z opcji: Ciekawe to? Fajne to? Słabe to? Ostre to? Zabawne to?

Przemoc wobec kobiet kojarzy się z seksem nie dlatego, że często ma charakter seksualny, ale dlatego, że w jej opisywaczach i rzekomych tropicielach wywołuje skojarzenia z czymś pociągającym, kuszącym, przyjemnym. Kobiece ciało jest znakiem tak naerotyzowanym i upornograficznionym, że mniejsza z tym, co mu się przytrafia. Jego funkcją jest podniecanie. Za ciałem kobiecym człowieka nie widać.

Ciekawe to? Fajne to? Słabe to? Ostre to? Zabawne to?

W bazarowych kolejkach gęsto od kobiet. Najgęściej w piątki i soboty. Na spożywczych bazarach panie nie wzbudzają żadnych emocji. Jeśli już, to zniecierpliwienie, że co tak długo przebiera te pomidory, ile razy jeszcze coś się jej przypomni i czy ona robi te zakupy dla całego pułku, że tyle to trwa.

Co innego panowie. Przychodzą dwojako: z paniami lub bez. Obie wersje są rzadkie, ta druga to właściwie rarytas.

Pan u boku pani trzyma się lekko z tyłu. Czasem rzuci żarcik: "ja tu jestem od płacenia". Czasem, że "od noszenia", gdy żona wręcza mu połowę siat. Czasem szepnie żonie: "weź jeszcze pomarańcze". Nie widziałam sytuacji, w której to on prosi o kolejno ważone towary, a ona stojąc pół kroku za nim zasypia z nudów. Odwrotne zaś widzę co tydzień.

Standardowy pan, który robi zakupy w pojedynkę stosuje strategię showmana. Demonstracyjnie czyta z kartki, którą przygotowała mu żona, bo on przecież nie zna się na tych babskich sprawach. Czasem zadzwoni do niej z komórki i zahuczy w słuchawkę:
- Pieczarek pięć, czy pięć kilo?
Albo:
- Po co ci kilogram cytryny?
Albo:
- Co miałem wziąć oprócz jabłek? Bo już zapomniałem.
A potem rozejrzy się, czy wszystkie panie wokół słyszały, jak bardzo w tej dziedzinie jest niekompetentny, bo kompetencja w zakresie domowej aprowizacji splamiłaby jego płciowy honor. Cała kolejka musi przyjąć do wiadomości, że on nie rozróżnia selera od pora, bo zakupy i kuchnia to są czynności kobiece. On się tu tylko zaplątał, w drodze wyjątku, eksperymentalnie, dla żartu. Do tego żartu wtóruje mu cała kolejka. Wszystkie panie rzucają się na ratunek nieborakowi. Wybiorą mu najładniejszą cukinię i pokażą palcem, gdzie leży brokuł, a sprzedawczynie pomogą odczytać z grającej główną rolę karteczki, czy to rzodkiewka, czy to marchewka.

Kiedy standardowy pan skończy zakupy i odprowadzany komentarzami odejdzie w glorii uroczego urwisa, miny pań na powrót rzedną, kolejka wraca do nudy, irytacji, rutyny. Żadna ze stojących w niej kobiet nie popisze się brakiem wiedzy, które jabłko to szara reneta, bo w wykonaniu kobiety byłby to popis dyskwalifikującej głupoty.
- Gdzie ona się uchowała?
Zapytałyby inne panie pod nosem. Z przyganą, a nie rozczuleniem. Wszak kobiecym obowiązkiem jest dzielić los kobiecy z wszystkimi tymi, które dawno zostały do niego zmuszone. A elementem kobiecego losu jest - czy słońce, czy deszcz, czy upał, czy mróz - zrobić dla całej rodziny zakupy.

*******************************************************************************
Kiedyś lamentowałam nad durnym plakatem Unikatowego Festiwalu Offowego w szkole im. Stefana Batorego. Wieść dotarła do organizatorek/ów, bo choć moje uwagi obśmiali w sposób do bólu przewidywalny, odtąd każdy ich plakat jest albo parytetowy, albo przedstawia dziewczynę, której głównym atrybutem jest nie ni to sexy, ni to naburmuszona mina modelki, lecz gitara! Serce rośnie.

I jeszcze jeden appendix: do poruszanego tu wielokrotnie tematu skomplikowanych ścieżek, jakimi na szeroko pojętej lewicy chadza tzw. temat żydowski. W książce "Kraj utracony. Moja historia Izraela" Göran Rosenberg opisuje m.in. swoje zaangażowanie w działania szwedzkich i izraelskich organizacji propalestyńskich. Zaangażowanie to doprowadziło m.in. do publicznego oskarżenia autora o terroryzm, które, choć wyssane z palca, autor przez wiele lat musiał potem bezskutecznie dementować. Rosenberg pisze tak:

"Nie wspieraliśmy akcji zacierających różnice między Żydami i syjonistami. Ponieważ to rozróżnienie systematycznie negowane było przez Izrael (antysyjonizm uznawano za antysemityzm), ponieważ nie brała tego pod uwagę żadna z grup palestyńskich ani ich sympatycy, nasz brak poparcia dla tych akcji mógł wyglądać na żałosny i bezsensowny gest. Dla nas jednak, którzy agitowaliśmy w tym okresie za palestyńsko-żydowskim dialogiem i wierzyliśmy w możliwość istnienia państwa palestyńsko-żydowskiego, rozróżnienie to stało się sprawą zasadniczą".*

Życzę nam wszystkim więcej odwagi i wytrwałości w podejmowaniu takich "żałosnych i bezsensownych gestów".

* Göran Rosenberg, Kraj utracony. Moja historia Izraela, tłum. Milena Haykowska, Czarne, Wołowiec: 2011, ss.436-437

Wędrującą grafikę przygotowały: Boyówki Feministyczne (w ramach kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć").

Chcesz pobrać, drukować, umieścić na swojej stronie lub blogu, kolportować w formie plakatu lub ulotki? Pisz na: info@boyowki.pl

- Na co ty wydajesz te pieniądze?
- Już wydałaś te, które ci ostatnio dałem?
- Pokaż mi rachunki ze sklepów.
- Nie obchodzi mnie, że już nie masz. Zacznij oszczędzać, zamiast wydawać na bógwieco.
- Jak zasłużysz, to ci dam.
- A za co niby chcesz? Przecież ty nic robisz całymi dniami.
- Nie będę płacić za twoje kiecki. Jak dzieci dorosną, to mogę im dawać.
- Nie obchodzi mnie, skąd je weźmiesz, ale nie ode mnie.
- Poproś.
- A jak mi podziękujesz?
- Grzeczniej.
- Może.
- Zastanowię się.
- No nie wiem.
- Nie.

O tym typie przemocy mówi się rzadko. Nazwano to przemocą całkiem niedawno. Przemocą ekonomiczną.

Jej ofiarą padają niemal wyłącznie kobiety. Te, które nie są nigdzie zatrudnione, nie mają żadnych źródeł dochodu, wykonują prace domowe i rodzicielskie. Uzależnione od mężów lub partnerów finansowo, stają się obiektem ich szykan. Brak finansowej niezależności kobiet jest świetną okazją do demonstrowania władzy nad nimi. Pieniądze awansują do roli narzędzi domowego upokarzania.

Przemoc ekonomiczna przybiera różne formy. Jedną z nich jest rzekomo wspólne konto, do którego dostęp ma tylko mąż. Wydziela on żonie pieniądze. Niekiedy domaga się wyjaśnień, na co. Inną formą jest szantaż: dam ci, jeśli będziesz się zachowywać tak, jak sobie tego życzę. Jednym z życzeń może być seks. Albo określone praktyki seksualne. Albo sznurowanie ust. Jeszcze inną – psychiczne znęcanie się: „Poproś. Nie tak, inaczej”. Jeszcze inną: rozliczanie. Najczęstszą: deprecjonowanie. Partnerki oraz nieodpłatnej pracy, którą ona wykonuje. Domowej, opiekuńczej, emocjonalnej.

Mężowie niezarabiających żon, którzy stosują przemoc ekonomiczną, postrzegają samych siebie jak dobroczyńców. Domowych filantropów, którym należą się podziękowania i szczególne traktowanie za dzielenie się zarobkiem z żonami. Żonami, będącymi nierzadko darmową obsługą ich, dzieci, rodziców, teściów, zwierząt i domów. Pielęgniarkami na 24-godzinnym dyżurze.

Pieniądze dają władzę. Ich nierówny podział owocuje finansową zależnością, a ta z kolei - przemocą. Ten proces jest dużo szybszy i częstszy, niż się wydaje. Trzeba dużych starań, by do niego NIE doszło. Bo „sam” tak właśnie się toczy.

Małżeństwo to w ogóle podejrzany twór. Obecnie rzadko pod feministycznym mikroskopem, tymczasem opresji w nim nie ubywa. Dlaczego miałoby jej tam nie być, skoro składa się z osób uplasowanych na pozycjach społecznie i względem siebie nierównych (polskie prawo nie dopuszcza małżeństw tej samej płci), angażuje niemal wszystkie sfery życia – także te, w których rozgrywają się kluczowe nierówności, pozostaje za zamkniętymi drzwiami tzw. "sfery prywatnej" i jest uświęcone przez kościół katolicki – jedną z najbardziej patriarchalnych instytucji państwowych, która nawet nie wkłada wysiłku w budowanie iluzji, że zmienia się pod naporem żądań emancypacyjnych.

Neutralizowanie nierówności płci w obrębie małżeństwa to ciężka i często syzyfowa praca. Warto się zastanowić, czy nie lepiej poświęcić tego czasu i energii na coś innego. Bezpieczniejszego. Przynoszącego więcej radości, przyjemności, satysfakcji. I - także w dłuższej perspektywie - wolności dla kobiet.

Dziś finał tegorocznej kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć".

Przygotowały: Boyówki Feministyczne
(w ramach kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć").

Chcesz pobrać, drukować, umieścić na swojej stronie lub blogu, kolportować w formie plakatu lub ulotki? Pisz na: info@boyowki.pl

Wkrótce "Stacje Męki Pańskiej Jana Kowalskiego".

Co takiego strasznego jest w męskim ciele, że nie można go kochać i nie można pożądać?

Mężczyzna kocha kobietę. Kobieta jest kochana. Mężczyzna pożąda, bierze, czci, uwielbia, podziwia, penetruje, gwałci, bije, zabija. Kobieta jest pożądana, brana, czczona, uwielbiana, podziwiana, penetrowana, gwałcona, bita, zabijana. Mężczyzna robi, kobiecie jest robione. Mężczyzna stwarza, kobieta jest stwarzana. Kobieta bez mężczyzny nie istnieje. Bo przecież lesba, stara panna, zakonnica, cnotka-niewydymka – to nie kobieta. One nie wiedzą, co to kobiecość. Na tym polega różnica między podmiotem i przedmiotem. Podmiot decyduje o samym sobie i o przedmiocie. Podmiot to człowiek. Człowiek to mężczyzna.

Miłość i pożądanie kobiet nie ma mocy stwórczej, tak jak nie ma go przedmiot. Dlatego kobieca miłość i pożądanie wobec mężczyzn może być najwyżej śmieszne. Zazwyczaj przyjemne. Niekonieczne, bo kobietę – czy tego pragnie, czy tego nie - i tak można sobie wziąć. Na pewno nie straszne, bo kobieta nie jest wyposażona w moc uprzedmiotowienia.

Mężczyznę w obiekt porównywalny do kobiety zamienić może jedynie mężczyzna. Swoim pożądaniem. Ostatnio strach mężczyzn przed znalezieniem się w roli tych, którym wyposażony we władzę ktoś robi coś – na przykład pożąda - doczekał się prawnego zapisu w postaci legalizacji znaku "zakaz pedałowania".

Co tu jest zakazywane? Bycie penetrowanym. Centralna dla przymusowego heteroseksu, penetracja organizuje podział na płcie. "Zakaz pedałowania" to w istocie zakaz demontażu różnicy płciowej, skrajnej asymetrii zbudowanej na podziale: czynne-bierne. Nie ma męskości bez bycia penetrującym, nie ma kobiecości bez bycia penetrowaną. Mężczyzna, który pozwala się penetrować i czerpie z tego przyjemność, pozbawia wszystkich innych mężczyzn jasnego wyznacznika, kim są. Penetracja jest aktem ukobiecenia, a przecież nikt nie zostaje kobietą z wyboru. Czyżby heteromężczyźni przeczuwali, że to takie degradujące?

Ten pełen pogardy i nienawiści rysunek, chyba najbardziej obraźliwy znak sfery publicznej ostatnich lat, jest także nośnikiem zakazanych fantazji. Jak bardzo męskie ciało musi być kuszące, skoro trzeba go zakazywać na sztandarach? Jak mocno musi przyciągać mężczyzn, skoro potrzebują nieustannej przypominajki: "zakazane!".

Socjalizowana do kobiecej empatii, nie mogę powstrzymać współczucia dla mężczyzn, którzy się nim posługują. Jakże ubogi musi być seks między nimi, skoro uważają oni, że do tego obrazka sprowadza się miłość między dwoma mężczyznami! Choć wychowana zostałam na kobietę, nawet ja wyobrażam sobie, jak wiele różnorakich form może przybrać gejowski seks.

Bliskość, czułość i pożądanie między mężczyznami – potężna wyrwa naszej kultury – znajduje dozwoloną formę wyrazu w przemocy. Przemoc między mężczyznami to subwersywna forma bliskości. Najczęstszy stosunek fizyczny między mężczyznami w Polsce. Jedyna sytuacja, w której mężczyzna, chcąc być prawdziwym, może dotknąć ciała innego mężczyzny. Może się o to ciało otrzeć. Spotkać się z wydzielinami drugiego męskiego ciała. Poczuć jego zapach, mieć na skórze jego ślinę i jego pot. Ciało-w-ciało mężczyzn to pięść na nosie, stopa w brzuchu, kolano na jądrach, czoło przy czole.

Zrytualizowane formy przemocy w postaci sportów walki dostarczają poruszających obrazów erotycznych. Dwaj mężczyźni, odziani tylko w slipy, mokrzy i lśniący od potu, oglądani przez setki mężczyzn wokół, splatają się w długich uściskach, siadają sobie na biodrach i klatach, kładą się na sobie, chwytają jeden drugiego w pasie, przodem i od tyłu. Trwają tak długie sekundy, niemal bez ruchu. To sceny z filmu „Klatka” Sylwestra Latkowskiego.

Krew, guz, złamana ręka lub żebro, podbite oko – to alibi. Dzięki ranom żadnemu z mężczyzn biorących udział w rytuale nie grozi uprzedmiotowienie. Ofiara w postaci zdezintegrowanego ciała służy zachowaniu integralności podmiotu.

Tak to wygląda, gdy ludzie umawiają się na przemoc, bo nie mogą umówić się na miłość. Bo przemoc to dla mężczyzn jedyna dozwolona forma ciała z ciałem obcowania. Ustawka to gejowski darkroom mężczyzn od zakazu pedałowania.

Ale przemoc, której najwięcej, to ta, na którą jedna strona wcale się nie pisała. Ta przemoc zawsze ma płeć. Bo każdy jej sprawca i każda ofiara jest w płeć wyposażony/a.

Nie znam mężczyzny, który choć raz w swoim życiu nie doświadczyłby przemocy ze strony innego mężczyzny. „Dostać w mordę” – ta historia ma milion wersji. Na ulicy, w autobusie, za nic, w celu rabunkowym, po pijaku, na trzeźwo, w dzień, w nocy, w bramie, na klatce schodowej, w klubie, na przyjęciu, bo się krzywo spojrzał, bo miał nieodpowiedni kolor obuwia, bo podrywał nie tę osobę, bo nie podrywał, bo dał się sprowokować i powiedział „odwal się”, bo nie dał się sprowokować. Z opluciem, z wyzwiskami, z kopaniem. Przez jednego, przez kilku.

Kiedy idę ulicą z osobą rozpoznawaną jako płci męskiej, jestem dużo bardziej ostrożna. Dużo częściej gryzę się w język. Dużo bardziej się boję. Rzadziej reaguję, gdy dzieje się coś niedobrego. Bo wiem, że za moją reakcję oberwie ta osoba.

„Dziewczyn się nie bije” - ta patriarchalna zasada sprawia, że kobiety są rzadziej uderzane w sytuacjach ulicznych, losowych, z udziałem nieznajomych. Przemoc wobec kobiet odbywa się częściej w ukryciu. W domach. Jest dziełem osób bliskich, znajomych, z rodziny. Takich, na których dużo trudniej się poskarżyć. Od których kobiety są zależne. Przed którymi nikt ich nie ochroni. Których przemocy się wstydzą, więc kobiety zacierają ślady ich nadużyć. Często ma charakter nie tak oczywisty jak uderzenie w twarz czy kopniak w brzuch. Polega także na potrząsaniu, szturchaniu, popychaniu, trzymaniu na siłę, wykręcaniu rąk, zamykaniu na klucz, wyrzucaniu z domu, szarpaniu za włosy, rzucaniu przedmiotami. Często idzie w parze z przemocą werbalną: obrażaniem, wyszydzaniem, zastraszaniem, obelgami, szantażem. To także przemoc.

Ogromna część przemocy wobec kobiet przybiera postać seksualną, bo ma ona szczególną moc zdominowania i upokorzenia. Nie każda kojarzy się z gwałtem, ale to nie znaczy, że nim nie jest. Wymuszanie seksu (także za pomocą szantażu emocjonalnego), zmuszanie do seksu bez zabezpieczenia, realizowanie swoich preferencji i fantazji seksualnych bez zgody partnerki, karanie za brak seksu – to także jest przemoc seksualna.

Najdobitniejszym wyrazem przemocy męskiego genderu jest wielowiekowa tradycja i nadal powszechna praktyka powoływania do wojska jedynie mężczyzn. Od osób wychowywanych na mężczyzn wymaga się, by potrafili zadawać ból i znosić ból. Zgodnie z genderowym podziałem cech, to właśnie czyni ich mężczyznami. Dlatego nie powstrzymamy przemocy wobec kobiet, dopóki niezbywalną częścią męskiego genderu będzie zdolność do stosowania przemocy.

25 listopada ruszyła tegoroczna kampania "16 Dni Przeciwdziałania Przemocy Ze Względu Na Płeć".

Dopisek z 29 listopada:
Pytanie za 100 punktów: czy w przekonaniu działaczy NOP-u penetracja mężczyzny przez kobietę (np. z pomocą tzw. zabawek erotycznych) to aktywność seksualna, która także powinna być zakazana?

Gdyby 11 listopada rano z jakichkolwiek powodów (katar, kac, zaspanie, "przecież to nie ma sensu", "i tak się nie uda", "jestem już za stara", "to jest niepoważne", "nic się nie stanie, jeśli ja jedna nie przyjdę" itd.) nie chciało Ci się wyjść z domu na blokadę neofaszystowskiego marszu, zaaplikuj sobie poniższą składankę, by rozruszać kości, poruszyć umysł, poczuć poryw serca ku słusznej sprawie:

"Huyton Scum", Ste McCabe
"Spit and Glitter", Scream Club (zdjęte za jutuba jako zawierające niebezpieczne treści; jedyne z wszystkich poniższych piosenek, sic!)
"Do prostego człowieka", Akurat (słowa: Julian Tuwim, 1929)
"Racist Friend", The Specials
"No H8", Vida Killz (podziękowania dla Jaszki)
"Black Stacey", Saul Williams
"People Are People", Depeche Mode
"Dem Got No Love", Alika y Nueva Alianza
"Oy Ir Narishe Tsionistn", Psoy Korolenko&Daniel Kahn
"Fort Europa", Looptroop
"War", Sinead O'Connor
"Prophets of Rage", Public Enemy

Gdyby w dniu blokady nadal nie chciało Ci się wstać, sprawdź, czy kefir w Twojej lodówce nie mówi aby: jedenasty!

(opcja dla niewegan, przepraszam)

Jeśli jest jedenasty listopada, a Ty nadal tkwisz w piżamie oglądając seriale zamiast wdziewać wygodne obuwie i szykować w termos herbatę (blokada może trochę potrwać), obejrzyj zdjęcia swoich bohaterek i bohaterów. Popatrz im w oczy i zadaj sobie pytanie: czy w dzień przemarszu nacjonalistów i neofaszystów one/oni zostaliby w domu zamiast blokować?

partyzanci żydowscy zachodniej Białorusi

A jeśli przyjdzie Ci do głowy, że z tym faszyzmem to może faktycznie przesada, bo przecież oni już nie krzyczą, że pedały do gazu, lesby do obozu pracy, żydy do żydlandu, murzyni do hivlandii, kobiety do rodzenia, arabusy do widzenia, a polscy katolicy wielcy od morza do morza:

(to już opcja dla wegan)

Jeśli po obejrzeniu tego zdjęcia nadal uważasz, że pietruszka to pietruszka, to znaczy, że spotkamy się na antyfaszystowskiej blokadzie.

Jeszcze krótki apel od kociej mamy: na blokadę nie bierz ze sobą zwierząt. Może być głośno, tłoczno, nerwowo. Dla psów takie spędy to zazwyczaj koszmar.

Pociąg. Pustawo. Konduktor sprawdza bilety. Nie chce oddać mi mojego.
- Kary nie wypisywać? - pyta.
- Kary? Za co?
- Za brak uśmiechu.
Nie odpowiadam. Nie wiem, co mam powiedzieć. Że pies mi zmarł? Nie, to zbyt błahy powód, by dostać dyspensę. Może że zmarło mi dziecko? O, podobno z tej okazji dają kilka dni wolnego od pracy bycia miłą.

Pół godziny później w drodze do toalety mijam tego samego konduktora. Piszę esemesa.
- Jeśli to do mnie, to mam numer na 505 - konduktor nie traci ochoty na flirty. - Uśmiechnij się!

Uśmiechnij się - pokaż mi, że bawią cię moje żarty. Uśmiechnij się - podnieś moje poczucie wartości. Uśmiechnij się - zaprezentuj, jak bardzo lubisz moje towarzystwo. Uśmiechnij się - bądź dla mnie miła. Uśmiechnij się - twój uśmiech mi się należy. Uśmiechnij się - każdemu mężczyźnie należy się uśmiech kobiety. Uśmiechnij się - udowodnij swoją gotowość do dbania o moje samopoczucie. Uśmiechnij się - zrób mi dobrze.

Uśmiechnij się - pokaż, że jesteś łagodna. Bo nic tak nie odstrasza, jak kobieta, która nie stara się być sympatyczna bez względu na sytuację.

Lat temu kilka, przychodzę do zakładu fotograficznego odebrać zdjęcie do dyplomu. Fotografka wita mnie zasępiona:
- Obawiam się, że będzie trzeba powtórzyć. Zdjęcie jest z wadą. No ale niech pani najpierw zobaczy.
Patrzę: zwyczajne foto.
- Co z nim nie tak? - pytam.
- Jest pani na nim taka smutna.
- Nie jestem smutna.
- No ale nie uśmiecha się pani. Możemy zrobić jeszcze jedno, na koszt firmy.
Fotografka nie wierzy, że nie chcę.

Mężczyzna, który się nie uśmiecha, jest w normie. Kobieta, która się nie uśmiecha, jest podejrzana. Powaga kobiecie nie przystoi. Jest taka niekobieca. Kiedy kobieta się nie uśmiecha nazywają ją poważną. Albo ponurą. Albo smutną. Albo niemiłą. Kiedy mężczyzna się nie uśmiecha, wcale go nie etykietkują.

Dlaczego się nie uśmiechasz? Nie brnijmy w to, bo jeszcze nie umiałabyś się zachować i całkiem serio zaczęłabyś odpowiadać na to pytanie. Jeszcze trzeba by było udawać słuchanie. Więc tylko ordynuję ci: uśmiechnij się! No już! Bo źle mi z twoją miną, której nie potrafię zinterpretować. Bo kobiety są od tego, żeby było miło.

Mam na skajpie zdjęcie sprzed wielu lat, więc zmieniam je na bardziej aktualne. Następnego dnia zagaduje do mnie kuzyn.
- Miałaś urocze zdjęcie w wizytówce. Takie dziewczęce. Szkoda, że zmieniłaś na takie mroczne! Wolałem tamto.
Mroczne jest w nim to, że się nie uśmiecham.

Kobieta, która zachowuje się jak mężczyzna - nie umila innym życia, nie dba o cudzy komfort - w przeciwieństwie do mężczyzny, który także tego nie robi, jest uważana za niegrzeczną. "Niegrzeczna" to słowo-klucz. Tak jak słowo: "bezczelna". "Niegrzeczna" i "bezczelna" to znaczy: niewychowana. Niesubordynowana. Zachowująca się niewłaściwie. A jak jest właściwie? Zachowywać się tak, jak życzyliby sobie tego inni. Rodzice, starsi, nauczyciele. Ci, co wiedzą, jak należy. Ci, co mają prawo wymagać. Kobiety powinny być grzeczne, tak jak grzeczne powinny być dzieci, bo inaczej dostaną reprymendę. Kobiety są wiecznie na wychowaniu. Kobiety mają nieustający status dziecka.

Lat temu jeszcze więcej, niedawno otwarta pierwsza i jedyna tania wege-knajpa w Warszawie, więc tłok. Lato, upał, brak klimatyzacji, 4 metry kwadratowe kanciapy za barem i niedobory pracownic, więc pot leje się z nas strumieniami. Dorabiam tam w wakacje, wyrabiam tam z trudem, po pracy padam, choć pracuję 8 godzin, za to dwie koleżanki po 14. W porze lunchu, kiedy tłok sięga zenitu, ze swojego pięterka schodzi do nas szef. I patrzy. Szef jest uduchowiony, szef ćwiczy jogę, szef praktykuje alternatywny relaks i uczy innych, jak go praktykować. Chodzi w białych, płóciennych ubraniach i emanuje dostojeństwem. Razu pewnego, gdy ja kursuję między stojakiem na tace a zmywakiem, on chwyta mnie za łokieć, przyciąga, nachyla się do mojego ucha i syczy:
- Nie bądź taka poważna, bo mi odstraszysz klientów. Uśmiechnij się!

„Mamy dziś największy kryzys od 80 lat i jego konsekwencje odczuwają wszyscy. Kryzys jest wynikiem nieodpowiedzialnych działań pewnych ludzi. Dziś wszyscy oglądamy tych samych ludzi, którzy próbują przywrócić stare reguły gry(1)“ – tymi słowami Barack Obama skomentował falę protestów w Stanach Zjednoczonych, zapoczątkowanych okupacją Wall Street.

Z kolei „Inside Job“ - reklamowany jako „pierwszy materiał filmowy dokumentujący szokującą prawdę o kulisach kryzysu ekonomicznego z 2008 roku”(2) - za główny powód globalnego krachu podaje ludzką chciwość.

Zupełnie mnie te argumenty nie przekonują. Chciwość jest skutkiem, a nie przyczyną. Efektem aspiracji, które z kolei są przedmiotem edukacji, a ta - niezbywalnym elementem socjalizacji. Ciąg "socjalizacja-edukacja-aspiracje" tworzą elementarz kapitalizmu. Mamy różne możliwości te aspiracje realizować. Stajemy przed różnymi barierami - w tym moralnymi - na drodze osiągania celów. Jeśli ktoś jest autorem nadużyć - legalnych czy nielegalnych, prawnych czy bezprawnych - to ważne jest, by uniemożliwić mu ich kontynuowanie oraz przede wszystkim zadośćuczynić ich ofiarom. Nikt nie jest jednak ani "po prostu" chciwy, podobnie jak nikt nie jest chciwości "po prostu" pozbawiony. Wbrew popularnemu psychologizowaniu to mechanizmy społeczne decydują o naszych cechach, nie odwrotnie. Dlatego to mechanizmy społeczne domagają się w pierwszej kolejności analizy, a nie ludzkie wredności. Kłopot w tym, że słowa w rodzaju "struktura" są piekielnie nudne, gdy pod ręką leżą nazwiska, twarze i sensacyjne wiadomości, ile kosztował czyjś garnitur.

Mówienie o „pewnych ludziach“ nieuchronnie prowadzi do teorii spiskowych. Wbrew pozorom nie jest od nich daleko do latarni, na których wiszą wrogowie ludu. Bo skoro winę ponoszą "pewni ludzie" - wystarczy ich odseparować lub wyeliminować, a problem zostanie rozwiązany. Czyż nie taką logiką rządzi się większość dzisiejszych państw ze swoim zapleczem więzień?

"Pewni ludzie", "określone środowisko", „wiadome kręgi“ - do tej pory tego typu czarnych eufemizmów pełno było w publicystyce prawicowej. Wystarczy wspomnieć początek artykułu Rafała Ziemkiewicza: „Wpływowe środowiska [wszystkie podkreślenia moje.AZ] postawiły sobie za cel dogłębne przekształcanie polskiej świadomości. Chcą wykorzenić z naszej mentalności kultywowane przez wiele dawnych pokoleń przekonanie, że jesteśmy narodem bohaterów, i zastąpić je poczuciem winy «narodu sprawców»”. Zilustrowany odpowiednim zdjęciem, przekaz autora nie pozostawiał wątpliwości:


Screenshot z dnia 8.10.2011

Ostatnio klasyczne figury fobicznego języka - w Polsce używane najczęściej w dyskursie antysemickim - wychodzą spod desek każdej politycznej sceny. Gdy tego typu retoryka przenika na lewicę, robi się naprawdę groźnie. Okupacja Wall Street, entuzjastycznie opisywana choćby na Lewicy.pl, także obfituje w personalizację kapitalizmu. Tam także sięgnięto po stereotyp bogatego Żyda i Żyda-bankiera, by wskazać winnych, a wielotysięcznych protestów izraelskich z ostatnich miesięcy przeciwko inwestowaniu w zbrojenia, armię i tzw. "bezpieczeństwo" protestujący z OWS nie dołączyli do długiej listy pozytywnych punktów odniesienia. Może dlatego, by także w ten sposób zbojkotować Izrael jako okupanta. Głośne milczenie o protestach w Izraelu wybrzmiało jeszcze lepiej dzięki niektórym protestującym, według których "pewni ludzie" to Żydzi, którzy wysysają krew z biednych Amerykanów.








Łatwość wzbudzania nienawiści, rozhuśtania emocji, zarządzania frustracją, kanalizowania choćby najbardziej słusznego gniewu w kierunku choćby i najbardziej chciwych ludzi - wszystko to wydaje mi się ani trochę mniej niebezpieczne niż sama chciwość. Tymczasem populistyczna tendencja narasta po każdej stronie sceny politycznej. Podobnie jak idąca z nią w parze tendencja do przeceniania roli jednostki i aktów ludzkiej woli. W obu sloganach - o "pewnych ludziach" i o "chciwości" - pobrzmiewa wiara w woluntaryzm i chyba najbardziej prymitywny z indywidualizmów. Oba nie dziwią na prawicy, są do przewidzenia u liberałów, na lewicy zaskakują. No, chyba, że nazwalibyśmy "lewicą" narodowych socjalistów, jak chcieliby tego publicyści spod znaku IPN.

Przewrotność dzisiejszych czasów polega na tym, że coraz trudniej będzie jasno zdefiniować, co jest emancypacyjne, a co reakcyjne. Coraz trudniej będzie działać tak, by nie dostać braw z niewłaściwej strony. Coraz więcej przekonań, haseł i ruchów będzie wpisywać się w zbyt wiele kontekstów, by można je było skontrolować, lub choćby przewidzieć. Tej wielowymiarowości sprzyja tempo rozprzestrzeniania się informacji o poczynaniach innych oraz kumulacja doświadczenia w tworzeniu skutecznych subwersji.

Islamofobiczni rasiści, którzy ogłaszają się obrońcami praw kobiet, antyklerykałowie, którzy w imię oświecenia stają w jednym szeregu z tutejszym klerem, by zakazać budowy meczetów, komuniści i anarchiści, których wyobraźnia o wolności kobiet nie sięga dalej niż wizerunek słodkiego kociaka lub uzbrojonego wampa(3), przedstawiciele polskich środowisk żydowskich, którzy promują film o protofaszystowskiej organizacji syjonistycznej "Betar" - film wybielający za jednym zamachem i polskich faszystów spod znaku przedwojennego ONR, i ekspansję Izraela, propalestyńskie organizacje lewicowe, które bojkotują solidarność z ofiarami antysemityzmu - wszystko to każe przewidywać, że być może pozostanie bezruch. Może ten paraliż będzie ostatnim z wyborów do dokonania. Może jednak lepszym niż kusząca lewicowych działaczy łatwizna personifikowania i wskazywania wroga, zaprzestania żmudnych, trudnych i nudnych dociekań przyczyn na rzecz palenia stosów pod winnymi.

1. http://wyborcza.pl/1,75477,10432157,Ameryka_burzy_sie_przeciw_bankierom.html#ixzz1aBixvOg4
2. Inside Job, reż. Charles Ferguson, 2010
3. http://cia.media.pl/precz_z_seksistowska_ppp

Proszę typować bez googlowania. Liczę na Waszą uczciwość.

Czyja to śmierć?
"Ogłoszono, co oczywiste, wielodniową żałobę, musiała ona być respektowana, wszelkie jej kwestionowanie było nie do pomyślenia, narażałoby na represje. Postawa redaktorów "...", o której zresztą dowiedziałem się później, była aktem bohaterskim, za jaki przyszło im zapłacić cenę wysoką, bo utratę pisma (jak się miało okazać, tylko na lat kilka, tego wszakże przewidzieć nie było można). Ale też raczej odosobnionym. Przytraczano sobie do twarzy funeralne maski, a co naprawdę czuło się i myślało, trudno po takim czasie stwierdzić. Przestrzeganie zachowań obowiązujących w czasie żałoby stanowiło formę przystosowania. Powaga była obligatoryjna. (...) Niektórzy mieli nadzieję, że nadejdzie coś lepszego, nastąpi jakaś korzystna zmiana, nie wszyscy jednak podzielali te optymistyczne opinie, nie brakowało zapewne i takich, którzy przewidywali, że będzie gorzej(...)."

Powyższy opis* dotyczy żałoby po:
A. Janie Pawle II
B. Józefie Stalinie
C. Józefie Piłsudskim
*Nazwisko autora niniejszego opisu zostanie podane wraz z rozwiązaniem quizu.

Czyj to rasizm?
"Gardłowo poszczekujące" "karłowate przykurcza", "nieszkodliwe chwasty" i "najazd barbarzyńców" to określenia:

A. Na Żydów, autorstwa Romana Dmowskiego
B. Na współczesnych emigrantów w Niemczech, autorstwa Janusza Rudnickiego
C. Na mieszkańców Ameryki Północnej, autorstwa Krzysztofa Kolumba

Czyja to ulica?
"Uważamy, że naturalnym sojusznikiem naszego obozu jest ulica. Ulica nie ufa władzy i jej mediom. Kto może, niech podrzuci egzemplarz naszej gazety sąsiadowi albo koledze z pracy".

Autorem powyższych zdań jest:
A. Polityk startujący w wyborach z listy Ruchu Poparcia Palikota
B. Redaktor "Gazety Polskiej Codziennie"
C. Autor zina "Jedyny Prawdziwy Antyfaszyzm"

Rozwiązanie jutro.

**********************************************************************
5.10.2011
A oto i rozwiązanie:
Be, be i be.

Czyja to śmierć?
Opis żałoby po Stalinie pochodzi z książki Michała Głowińskiego Kręgi obcości. Opowieść autobiograficzna, Wydawnictwo Literackie, Kraków: 2010, ss.185-186

Czyj to rasizm?
Przytoczone epitety pod adresem emigrantów okrasiły tekst Janusza Rudnickiego List z Trewiru, "Gazeta Wyborcza" 1-2/10/2011

Czyja to ulica?
Władzy nie ufa Piotr Lisiewicz, szef publicystyki Gazety Polskiej Codziennie. Cytat za: Cezary Łazarewicz, Gazeta wyborcza, "Polityka" 26/9/2011
http://www.polityka.pl/kraj/analizy/1519464,1,gazeta-polska-walczy-o-czytelnika.read

Choć inne opowiadania bardziej przykuły moją uwagę, to właśnie o "Schronie"* dyskutowałam z przyjaciółką kilka godzin. Narratorka poznaje w pociągu parę: Olka i kobietę której imię w tekście nie pada. Oboje są roztrzęsieni. Ona płacze, on pali nerwowo papierosa. Nawiązują z przypadkowo poznaną pasażerką rozmowę. Najpierw jednak wymienią zdawkowe uwagi niepisanym kodem, by rozpoznać, czy mogą jej zaufać: "okupacja", "co pani czyta?", "w obozie", "w schronie". Gdy poczują się bezpiecznie, opowiedzą jej, co się stało.

Od 1943 roku ukrywali się u gospodarzy, których z czasem zaczęli nazywać "wujostwem". Wujostwo najpierw nie chciało. Zgodziło się przechować ich tylko przez jedną noc. Potem wuj odbył długą rozmowę z Olkiem. Ten oddał wszystkie pieniądze, jakie miał i zobowiązał się, że jeśli przeżyją, po wojnie sfinansują gospodarzom budowę nowego domu. Wuj zrobił dla nich schron. Murowany schowek w piwnicy.

Po wojnie, po powrocie do miasta i po długich pobytach w szpitalach ocalona z zagłady para co miesiąc wysyłała wujostwu zarobione pieniądze. Przez trzy lata. Gdy dom stanął, wujostwo zaprosiło ich w odwiedziny. Podróż do wsi była dla ukrywającej się tu niegdyś pary ambiwalentnym przeżyciem. Pełnym koszmarnych wspomnień, ale i wciąż od nowa przeżywanej ulgi, że już nic im nie grozi. Gospodarze przywieźli ich ze stacji kolejowej pod swój nowy dom drabiniastym wozem.

"Gospodarz nalewa wódkę, chce częstować, ale gospodyni: - Nie, najpierw obejrzyjcie mieszkanie.
Zaczęliśmy od kuchni, potem mieszkalny, sypialnia i jeszcze jeden, syna, który wrócił z wojska. Chcemy już zawrócić, kiedy mówią: - A i o was my pamiętali - ot, proszę!
Gospodarz odsuwa szafę, patrzę - biała, pusta ściana. Lecz kiedy schylił się i sięgnął do podłogi - chwyciłam Olka za rękę. Niczego jeszcze nie widziałam, ale ten ruch był mi znany.
Podniósł czerwono pastowaną deskę i kazał nam zajrzeć:
- Ot, teraz, gdyby co, nie będziecie się gnieździć jak kury, schron jak malowanie, z komfortem!
Nachyliłam się i zobaczyłam schody prowadzące wgłąb ciemnej, bez okien, bez drzwi, małej izby. Stały tam dwa łóżka, dwa krzesła i stół".

Ktoś mi kiedyś pokazał taki schron. Na polskiej wsi. W latach 90. Zrobiony na wszelki wypadek. Nie dla innych jednak, ale dla siebie i swojej rodziny. Ten ktoś był Olkiem, nie wujem. "Jakbym się nad własnym grobem pochylał..." - mówi pasażerce Olek. Mówi też: "Przez dobrych, życzliwych ludzi... To właśnie tak mnie przeraża... Z dobroci serca schrony szykować!".

Te dwa schrony dzieli wszystko. Jeden powstał z dobroci serca, drugi - by dobroci serca nie trzeba było opłacać. Jeden jest obrazem "miejsca dla Żydów" w polskim świecie - także tym, który żyje w przekonaniu o swojej wspaniałomyślności. Drugi jest żydowską raną po wojnie spędzonej wśród Polaków. Jeden jest z dobrego samopoczucia, drugi z lęku.

Choć służą ukryciu, oba schrony wiele też ujawniają. Między innymi to, co kolejne polityki historyczne usuwały z hagiograficznych narracji o sprawiedliwych.

Zmodernizowany dom, w którym pod czerwoną podłogą jest dla Żydów tym razem wygodny i schludny, ale ciągle bunkier bez okien i drzwi, to także komentarz do polskiej rzeczywistości powojennej. Z opowiadania wiemy, że para przyjeżdża do wujostwa pięć lat po wyzwoleniu.

Opowiadania Idy Fink wywołują we mnie stupor. Podobny temu, w który niecałe 20 lat temu wprawił mnie widok wyłożonego folią izolacyjną, zaopatrzonego w dopływ wody i suchy prowiant piwnicznego schowka "na wszelki wypadek". Nie umiem ich podsumować, bo każda konkluzja wydaje mi się uproszczeniem. Także w tym upatruję świetności tych opowiadań.

Opowiadanie kończą słowa narratorki: "Straszne, powtórzyłam, powiedziałam jeszcze coś o zarażeniu wojną i zrobiło mi się wstyd, takie to było zdawkowe, takie grzeczne. Ale oni nie słuchali, spieszyli ku wyjściu, a ich szybki, nerwowy krok sprawiał wrażenie ucieczki".

Ida Fink zmarła we wtorek w Tel Awiwie.

*Ida Fink, "Odpływający ogród", WAB, Warszawa: 2002

**************************************************************************

Ponieważ kilka lat temu współpracowałam z ludźmi z Polskiej Partii Pracy - w szerokim gronie rozmaitych lewicowych organizacji robiliśmy wspólnie demonstrację, organizacja pro-choice, do której należałam, korzystała z lokalu tej partii, głosowałam na PPP w poprzednich wyborach, a także namówiłam do głosowania na tę partię osoby z rodziny, argumentowałam na rzecz zapraszania "Sierpnia80" do rozmaitych inicjatyw feministycznych i antyfaszystowskich - odczuwam palącą potrzebę stanowczego odcięcia się od Polskiej Partii Pracy w jej obecnym kształcie.

Robię to także dlatego, że nieraz ubolewałam, dlaczego WZZ "Sierpień80", ściśle z PPP związany, nigdy publicznie nie odciął się od epizodu sprzed lat współpracy ze skrajną prawicą, wielu moim koleżankom i kolegom dając tym samym racjonalne powody do braku zaufania.

Teraz rozumiem. W tym roku na listach wyborczych PPP znalazły miejsce osoby o poglądach antysemickich, nacjonalistycznych, narodowo-katolickich, ksenofobicznych. Jakkolwiek postępowy i światły byłby program PPP, nie znalazłby się ani jeden powód, bym mogła zagłosować na partię, na listach której są osoby pokroju Jana Strzeżka czy Henryka Krakowiaka. Nie chodzi o nich. Chodzi o organizację, która takie osoby zaprasza, przyjmuje, promuje, umożliwia im polityczny awans i sięganie po władzę.

Umieszczenie ludzi ze skrajnej prawicy na własnych listach wyborczych sprawiło, że wszelkie postulaty PPP traktuję odtąd jako cyniczną grę o poklask kolejnych środowisk. Jest mi wstyd, że sama wcześniej dałam się na ten lep nabrać.

W najnowszej „Replice” [darmowy dwumiesięcznik społeczno-kulturalny LGBTQ, nr33] feministki uzasadniają, dlaczego lesbijki powinny aktywnie uczestniczyć w walce o prawo do aborcji. Zgadzam się z tym postulatem, a także z większością przytoczonych przez "Replikę" argumentów. Także tym o solidarności kobiet. Solidarność kobiet stała się hasłem pierwszego warszawskiego Kongresu Kobiet, a wcześniej warszawskiej Manify.

Nośna w postaci sloganu, wzruszająca jako hasło, w praktyce solidarność kobiet jest jednak bardzo niepewnym gruntem. Także wśród feministek, które lubią nosić ją na sztandarach, rzadko jednak decydują się na jej realizację, bo potrafi ona wiele kosztować. W sytuacjach nadużyć lub przemocy solidarność taka wymaga faktycznego zaufania kobiecie, której słowo staje przeciwko słowu mężczyzny - nieraz obdarzonego większym szacunkiem i autorytetem nie tylko z racji płci, ale także zajmowanego stanowiska lub intratnej pozycji towarzyskiej.

Solidarność między kobietami znajduje czasem wyraz właśnie w sytuacjach zdefiniowanych po staremu jako polityczne: heteryczki chodzą na marsze równości i domagają się ustawy o związkach partnerskich, lesbijki apelują o ułatwienie dostępu do antykoncepcji, kobiety, które nie zamierzają mieć dzieci, podpisują projekt ustawy o refundacji in vitro, kobiety, które nigdy nie pracowały w seks-biznesie, bronią praw pracowniczych prostytutek, mieszkanki Polski protestują przeciwko kastrowaniu kobiet w Somalii czy Egipcie, świeckie obywatelki Francji demonstrują przeciwko zakazowi noszenia chust. To i tak wiele. To ciągle rzadkość.

Na gruncie prywatnym, obarczona feministycznym hasłem „prywatne jest polityczne”, solidarność kobieca staje się postulatem wyjątkowo niewygodnym. Wszyscy wiedzą, że stopnie na egzaminie profesor Iksiński wystawia na podstawie długości spódnicy. Iksiński pracuje w jednym zakładzie z profesor słynną na cały wydział z powodu swoich feministycznych poglądów. Cenę ich paktu o nieagresji – on nie robi jej trudności w karierze, ona nie robi publicznej zadymy z powodu jego seksistowskich zachowań - płacą kolejne roczniki studentek.

Wszyscy wiedzą, że Igrekowski na imprezach jest wobec kobiet namolny, a gdy się napije, te bardziej zaprawione w bojach schodzą mu z drogi, żeby nie musieć strząsać z siebie łap Igrekowskiego. Nie ja jedna pamiętam wieczorek, podczas którego Igrekowski zamknął się na klucz w pokoju, w którym spała bardzo pijana koleżanka. Kiedy w gronie zaniepokojonych zdzir wyłamałyśmy zamek, dziewczyna, choć nadal spała, była już do połowy rozebrana. Nie przeszkodziło to gospodarzowi zaprosić Igrekowskiego na kolejne party. Na moje oburzenie usłyszałam wyrazy politowania, że jestem zbyt zaściankowa oraz że wystarczy przecież na Igrekowskiego uważać, bo „on już tak ma”. Wszyscy - łącznie z Igrekowskim - spotykamy się minimum raz w roku: na ósmomarcowych demonstracjach, z których to niejedna była poświęcona tematowi molestowania.

Wszyscy wiedzą, że Zasrański nie płaci alimentów swoim dwóm byłym żonom na swoje czworo dzieci, a trzecią, która siedzi przykuta do kojca piątego, w najlepsze zdradza na najlepszych warszawkowych imprezach. Ponieważ jednak jest on znanym i uznanym dziennikarzem telewizyjnym, który zaprasza do swoich talk shows feministki, więc można za jego sprawą budować symboliczny kapitał, przyjaźń z nim jest bardziej w cenie niż solidarność wobec żon. Byłych czy obecnych, ale anonimowych. W dodatku one nie są feministkami - w każdym razie nie miały okazji ogłosić tego światu - a on owszem.

Jako feministki, w praktyce nie radzimy sobie z realizacją hasła „prywatne jest polityczne”. Nie potrafimy mu sprostać. Tchórzymy przed nim zasłaniając się wytartymi kliszami w rodzaju "olej to", "nie przejmuj się", "bez przesady". Często, niczym sprawcy wszelakich nadużyć wobec kobiet i ich poplecznicy, podważamy wiarygodność i racjonalność kobiet, wobec których solidarność kosztowałaby nas więcej niż nic.

Tymczasem zdarzenia, które to hasło egzemplifikują, stawiają nas bezpośrednio przed zagadnieniem kobiecej solidarności. W najlepszym razie sprowadza się ona do poklepania po plecach w domowym zaciszu, telefonów pełnych troski i siarczystych przekleństw pod adresem krzywdziciela przy zakrapianych wódką nocnych Polek rozmowach. Publicznie jednak najczęściej żadna kobieta nie piśnie słowa, a i samej pokrzywdzonej inne kobiety odradzą „pranie brudów przy ludziach”. Wszak głoszone przez nie postulaty zostałyby wtedy wystawione na próbę. Wszak dokonany przez nie wybór między utrzymaniem towarzyskich i zawodowych układów a realizacją feministycznego postulatu zostałby wtedy ujawniony.

Wraz z kobietami, którym przytrafiły się akty seksizmu i mizoginii zakwalifikowane jako "prywatne", w szafie siedzą także decyzje wszystkich osób, które mimo, że o tych nadużyciach wiedziały, nie wsparły ich ofiar. I które nieraz namawiały ofiary do milczenia.

Bywa inaczej. Bywa, że kobiety - mimo personalnych zobowiązań, mimo dotychczasowych sympatii i antypatii, mimo kosztów osobistych - dają wiarę innej kobiecie i stają po jej stronie. Nie tylko prywatnie, ale i publicznie. Znamienne, że właśnie tej wiary uczy się przede wszystkim podczas szkoleń z reagowania na przemoc wobec kobiet. Bo tej wiary najbardziej ludziom - i kobietom i mężczyznom - brakuje. Wiary w świadectwa nieraz pełne trudnych do wytrzymania emocji.

Tak było m.in. z Anetą Krawczyk. Ale Aneta Krawczyk oskarżyła o przemoc seksualną osoby i tak już powszechnie w środowisku feministycznym znienawidzone. To solidarność - ważną, potrzebną, i także moją - niewątpliwie ułatwiło. Trudniej, gdy sprawcą jest ziomek, dobry kumpel, gwiazda socjometryczna czy osoba "z towarzystwa", z którą znajomość obfituje w profity.

Solidarność między kobietami – ta, która poważnie traktuje dobrze udokumentowany przez feministki fakt, że prywatne jest polityczne - jest często zbyt ryzykowna dla kobiecych karier, nieuchronnie uwikłanych w towarzyskie i zawodowe układy. Zbyt często los ujęty w zgrabne hasło „byle w domu po kryjomu” gotujemy sobie nawzajem. Nie odwróci go wycieranie sobie ust sloganami. Przeciwnie: łatwiej wyjść z szafy, gdy wpycha do niej zagorzały mizogin, niż gdy robi to deklaratywna feministka.

Nie nawołuję do rezygnacji z postulatu kobiecej solidarności. Chciałabym jednak, byśmy miast opowiadać sobie bajki o sztamie ponad podziałami (w żadnym razie nie jest to przytyk do wyważonych i konkretnych wypowiedzi w "Replice"), zastanowiły się nad trudnościami, jaki ten postulat rodzi, nad przyczynami, dla których nie działa. Trudności te widzę ogromne. Doświadczam ich zarówno jako dawczyni, jak i odbiorczyni takowej solidarności.

Niedziela, za pół godziny północ. Przy wejściu na stację Metro Ratusz pod Błękitnym Wieżowcem pan bije panią. Uderza ją w twarz, szarpie, krzyczy, że kurwą jest oraz „ty już wiesz za co”. Ona nie krzyczy, chowa twarz w dłonie, cofa się.

Towarzyszy im druga pani, która próbuje łagodzić sytuację, w czym przeszkadza jej strach, że także zostanie pobita. Toteż apele swoje kieruje raczej do pierwszej pani, pana omija zaś łukiem. On jest nie na obcasach, lecz w obuwiu sportowym, nie w kiecce, lecz w stroju dresowym, nie milczący, lecz klnący, nosi go, więc podskakuje w miejscu jak robią to na ringu bokserzy.

W drodze do metra, kolega i ja, wchodzimy na tę scenę. Pierwszy odzywa się kolega:
- Co ty robisz?!
Pan natychmiast robi w jego stronę kilka podskoków układając ręce do ciosu. Wszak mężczyzna rozmawia z drugim mężczyzną jak mężczyzna.
Pan: Zajmij się swoimi sprawami!
Ja: Proszę nie bić tej pani!
Pan robi krok w moją stronę. Wtem rejestruje, że jestem kobietą. Mars na jego oblicze wstępuje i trwamy tak w dwóch sekundach konfuzji, co mijają jak wieczność, bo że będzie pani, która odezwie się do niego tonem innym niż potulny – z takim przypadkiem ten pan się chyba jeszcze nie zetknął. Zwycięża dobre wychowanie, ratuje mnie stary poczciwy dżender.
- Proszę się nie denerwować. Ja nie biję kobiet.
Kolega: Przed chwilą to zrobiłeś.
Pan: Ona zrobiła coś bardzo złego.
Ja: Wszystko jedno, ale przestań ją bić.

Pan traci zainteresowanie konwersacją, bo pani uciekła na pobliski przystanek. Wyrusza więc w pościg, dogania ją, sytuacja powtarza się: on uderza, szarpie, obraża, pierwsza pani płacze, druga pani uspokaja (bardziej ją niż jego).

Obok przechodzi pięciu mężczyzn i dwie kobiety. Nikt nie reaguje. Szósty mężczyzna zatrzymuje się. Obserwuje. Kiedy robi krok w tamtą stronę, podchodzi do niego kompletnie pijany przechodzień, by prosić o ogień. Na tym kończy się interwencja, której nigdy nie było.

Ja i kolega chodzimy w miejscu, miotamy się bez pomysłu, rozglądamy jak bezradne dzieci, bezskutecznie próbujemy łapać spojrzenia przechodniów. Wymieniamy chaotyczne uwagi, rzucamy pomysły, co robić, ale dłuższą chwilę żadnego nie realizujemy. W końcu schodzimy do metra. Przez żółty telefon alarmujemy o pomoc.

Prędko zjawia się dwóch uzbrojonych mundurowych. Kręcą niechętnie głowami, ale dają się zaprowadzić na miejsce zdarzenia. Agresor, pokrzywdzona i świadek tkwią na tym samym przystanku. Tym razem sprawca przemocy całuje panią, która była przemocy świadkiem, ofiara przemocy stoi obok.
Policjant pierwszy: No i co takiego? Raz się biją, raz kochają! Nic tu po nas.
Policjant drugi: To nie nasza sprawa. My jesteśmy uzbrojeni i nie mamy prawa wychodzić poza teren metra.
Kolega: Przecież wystarczy podejść i zapytać, co tu się dzieje.
Policjant drugi: Teren poza metrem nas nie dotyczy. Dzwońcie na 112.
Kolega: Do niczego się nie nadajecie. Jak was potrzeba, to nie można na was liczyć.
Policjant drugi: Coś ty powiedział?
Policjant pierwszy: Uważaj sobie, bo na terenie metra akurat możemy wiele. Na przykład możemy cię aresztować.
Rzucając wściekłe komentarze, podminowani policjanci wracają na dół.

Boimy się zemsty policyjnego ego, więc rezygnujemy z podróży metrem. Nie możemy też zostać na przystanku - tu z kolei boimy się zemsty pana, który już pokazał, na co go stać. Chowamy się więc za pobliskim rogiem i, wypatrując każdego cienia, czekamy na taxi.

W zacisznej kanciapie Metra Ratusz z mundurowych powoli odpływa złość, że przerwano im picie herbaty. Pod obstrzałem stołecznych kamer pan bije panią. Przechodnie spieszą do metra. Ci, którym wydawało się, że coś na tym obrazku nie gra, pod osłoną nocy wracają do domu za 20 nadprogramowych złotych. Tak kończy się warszawska przygoda z przemocą wobec kobiet.

Wiem, że to wygląda na obsesję lub wyjątkowy niefart. A może po prostu co drugi lekarz to buc, któremu władza uderzyła do głowy, tylko ludzie o tym nie mówią, bo są na pomoc lekarską skazani?

Ułamał mi się ząb, pędzę do pierwszego gabinetu, który przyjmie mnie jeszcze dziś, bo jutro wyjeżdżam. Trafiam do sieciówki.

Lekarz jest cały biały, nawet skarpetki ma białe, włosy też. Siadam na fotelu, on fotel kładzie, aż mam nogi wyżej niż głowę. Wtedy zaczyna wykład. Przemawia do mnie dobre 10 minut. Lubię być doinformowana, ale nie rozumiem, czemu muszę go słuchać do góry nogami, patrząc w niego jak mysz na orła.

Od tego wiszenia trochę kręci mi się w głowie, wiec w pierwszej chwili nie rejestruję, gdy mówi:
- Ząb będzie pani latał, jak Żyd po pustym sklepie.
- Jak kto po pustym sklepie? - naprawdę myślę, że się przesłyszałam.
- Nieważne. To taki żart. Powiedzenie. Latać jak Żyd po pustym sklepie.
- Wie pan, jestem Żydówką i mnie takie żarty nie śmieszą.
- To tylko takie powiedzenie. Nie ma w nim nic antysemickiego. Ale jeśli poczuła się pani urażona, to przepraszam.

Dentysta gładko przechodzi do dalszej części wykładu. Pozostajemy w pozycji: on górą, ja dolinami. Uwagę próbuję dzielić między jego słowa, a głos w mojej głowie: "ten człowiek ma zamiar wyciąć ci kawałek dziąsła. Od niego zależy, na ile będzie cię to bolało. Czy jesteś pewna, że to odpowiednia osoba do przejęcia kontroli nad twoim ciałem? Jeszcze możesz brać nogi za pas, ale jak zacznie borować, to będzie za późno".

Jutro wyjeżdżam, jest późno, nie zdążę do innego lekarza, postanawiam więc zostać. I wtedy on sadzi kolejny bon mot:
- Reklamy uczą myć zęby metodą kółeczkową. Ale te reklamy są dla dzieci do lat 12-stu. A pani ma już chyba 13 lat, prawda?
Ja się nie śmieję, on robi niezadowoloną minę, ja mówię "Pana żarty są naprawdę trudne", on mówi "Dobrze, powiem to bardziej bezpośrednio", wykład dobiega końca.

W gabinecie jest jeszcze pielęgniarka/asystentka. Nie odzywa się. Wzrok ma wbity w podłogę. Orzeł Bielik zwraca się do niej komendami: "przygotujesz mi dziewiątkę", "cieńszy", "zabierz". Żadnego proszę, żadnego dziękuję.

Boli, jest nieprzyjemnie, boli, koniec zabiegu, wracam do pionu, płacę, wychodzę. W drzwiach on koniecznie chce mi uścisnąć dłoń.
- I przepraszam, jeśli panią uraziłem.

Nie powiedziałby tego, gdybym nie użyła swoistego szantażu. Przeciwnie: wdałby się ze mną w kłótnię. Że nie miał nic złego na myśli. Że jestem przewrażliwiona. Że dałam się ogłupić politycznej poprawności. Może nawet usłyszałabym, że ma kolegę Żyda. Zapewne skończyłoby się kłótnią i trzaśnięciem drzwiami, nim dotknąłby mojej siódemki.

Argument "tożsamościowy" działa lepiej niż racjonalne próby przekonywania. Jego funkcją jest zawstydzenie. Skutkuje na przyszłość: podejrzewam, że od dziś Orzeł Bielik będzie trzymał na wodzy swoje wyrafinowane poczucie humoru. Nie zrobiłby tego, gdybym "incognito" wytknęła mu antysemickie kalki, poinformowała o ich pochodzeniu i przekonywała o ich szkodliwości. Na pierwszy rzut oka można by więc tę strategię polecić.

A jednak ja też trochę się wstydzę. Wszak marzy mi się wolność od tożsamości, a nie szafowanie nimi. Wszak moim celem jest kogoś przekonać, a nie robić zabiegi na czyiś emocjach. Wszak oczekuję od siebie bycia zawsze gotową na spotkania z Orłami Bielikami, zawsze wyposażoną w argumenty. Wisząc do góry nogami, drżąc ze strachu przed bólem, straciłam rezon i powiedziałam pierwsze, co mi przyszło do głowy. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że w efekcie pozbawiłam rezonu samego Orła Bielika. Mysz dziwi się światu.

Na moim osiedlu jest jeden z tysiąca pomników powstańczych. Niedawno odbyły się przy nim uroczystości. Przemawiała prezydent Warszawy. O żołnierzach, harcerzach, mieszkańcach, bojownikach o wolność. Harcerek, żołnierek, bojowniczek, mieszkanek nie wymieniła. Narysowała przed słuchaczkami i słuchaczami obraz, na którym wszyscy są w mundurach, wszyscy uzbrojeni, wszyscy walczą i wszystkich to niebywale kręci. A już szczególnie zabijanie. Kolejni mówcy kończyli mantrą o "krwi dobrowolnie oddanej na ołtarzu ojczyzny".

Potem był apel poległych. Pułk wojska strzelał wśród bloków tak, że dzieci płakały, psy wyły, koty uciekały, bębenki pękały. Kultura wojny. Wzywano kolejne oddziały. Wołano kolejnych bohaterów. Kilku mi wśród nich zabrakło, więc sama ich zawołam:

Wzywam kobiety ukrywające się w piwnicach.
Wzywam kobiety, którym dowódcy odmówili broni i wyznaczyli role sanitariuszek.
Wzywam kobiety i mężczyzn, którzy nie chcieli walczyć, bo uważali, że powstanie nie ma sensu, ale nikt ich nie słuchał.
Wzywam dzieci, które umarły z powodu głodu, odwodnienia i chorób.
Wzywam rodziców tych dzieci.
Wzywam starych ludzi, którzy spłonęli w pożarach, od bomb, kul, pod gruzami, bo nie byli w stanie uciec.
Wzywam ich dzieci.
Wzywam ludzi, którzy zginęli z powodu niesłusznych oskarżeń o szpiegostwo i zdradę.
Wzywam ludzi, którzy zginęli z powodu wycieńczenia organizmu.
Wzywam ludzi, którzy zostali bezdomni, bo ich domy zajęli powstańcy, bo ich domy spłonęły, bo ich domy były tygodniami na linii ognia.
Wołam dziewczynki i chłopców wysyłanych na śmierć w ubraniach dorosłych, w imię pomysłów dorosłych.
Wzywam prostytutki, którym partyzanci kazali udzielać sobie usług za darmo pod groźbą rozstrzelania.
Wzywam dziewczyny i kobiety gwałcone przez żołnierzy wszelkich partyzantek i oddziałów.
Wzywam kobiety zastrzelone na ulicach, na które wyszły w poszukiwaniu wody i żywności dla bliskich.
Wołam wszystkich przypadkowych przechodniów, którzy zginęli od kul i bombardowań.
Wzywam Żydów i Żydówki, którzy przyłączyli się do oddziałów partyzanckich w Warszawie ukrywając swoje żydostwo, bo groziło to śmiercią.
Wzywam Żydówki i Żydów, którzy ukrywali się podczas powstania przed Polakami.
Wzywam Żydówki i Żydów zamordowanych podczas powstania.
Wzywam aprowizatorki rodzin, sąsiadów i bliskich, które starały się, by cywile nie umierali z głodu i pragnienia, podczas gdy mężczyźni mieli tu swój karnawał i walczyli o swój po męsku skrojony honor.
Wzywam tych, którzy boją się szczęku karabinów i zatykają uszy na hasło „salwa honorowa”.
Wzywam tych, których nie stać było na łapówki, by stąd uciec.
Wzywam cywili, których honor i godność nie była dla nikogo istotna.
Wzywam tych, których poświęcono, a nie którzy sami się poświęcili.
Wzywam tych, którzy nie odróżniają krwi polskiej od niepolskiej.
Wzywam tych, z których ulepiono tu mit wbrew ich intencjom, a ich głos uciszono.
Wzywam kobiety i mężczyzn, którzy nie chcieli „oddawać życia i krwi na ołtarzu ojczyzny”. Którym ojczyzny tu odmówiono. Dla których ojczyzna była zgubną ideologią. Którzy walczyli o świat bez podziału na ojczyzny i narody. Których krew została przelana nie z własnej woli. Których śmiercią dziś szczycą się żywi i ogłaszają ją wybraną, choć była przymusowa.
Wołam tych, których pamięć o powstaniu nigdy nie została wypowiedziana.

"W ogóle mnie to całe powstanie nie jara" – taką powinnam sobie zrobić koszulkę. Ale nie zrobię, bo mnie tu zlinczują, a ofiara za ojczyznę też mnie nie jara. 1 sierpnia chciałam wywiesić przez okno transparent: „Nie kręci mnie 63 dni przelewania krwi własnej i cudzej”. Ale to długie hasło. W dodatku i tak za krótkie. Bo przydałoby się powiedzieć więcej. Że tu nie chodzi o zabieranie prawa do buntu. Nie chodzi o szkalowanie powstańców. Nie chodzi o to, żeby ich wszystkich wrzucać do jednego worka. Ale o tę całą dzisiejszą histerię powstańczą. O tę usypiającą jednowymiarowość. O tę ikonografię, co uświęca wojnę. O tę podniosłość, która czyni zdolność do przemocy miarą ludzi, postaw, wszechrzeczy. O tę nacjonalistyczną bajkę: krew, ojczyzna, ołtarz, wolność, wróg. Kra kra kra.

Za powstaniem są wszyscy. Nawet raperzy, którzy zawsze są anty, ale za powstaniem są także. Bo sprzedano im to powstanie jako opozycję, a opozycja jest zawsze świetna i święta. Opozycji się wszystko wybacza. Cel opozycji uświęca jej środki. Więc chodzą teraz chłopcy-hiphopowcy w koszulkach z kotwicą i rysunkami murów obryzganych krwią. Więc tatuują sobie raperzy w widocznych miejscach dzieci, których wysyłkę na śmierć celebruje się tu pod hasłem „małego powstańca”. Więc koleżanki z NGO-sów, koledzy z niszowych pism, znajomi ze stowarzyszeń mniejszości narodowych mają na torbach logo powstania, kupują sobie prezenty w sklepiku przy Muzeum Powstania, grają w karty z wizerunkami powstańców, czytają dzieciom książki na dobranoc o powstańcach, chodzą na koncerty, gdzie grane są hity powstańcze i pewnie miesiączkują w podpaski z wizerunkiem powstańca – bo z krwią powstańcom do twarzy.

Czego to jest celebra? Tu śmierć zmieniono na karnawał, tu śmierć tak cieszy, taka jest lekka, taka niczyja, zawsze cudza, zawsze właściwa. Tu nie ma horroru, a jeśli jest – to jak z filmu. Tu realność nikogo nie tyka. Tu są 63 Dni Chwały, a kto nie czuje chwały, temu chwała się nie należy. Tu są 63 Dni Gniewu. Słuszność gniewowi zapewnia polskość, a kto go nie czuje - temu polskość się nie należy.

W książkach dla dzieci często robią teraz zapachowe wkładki: „potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach królestwa grzybowych krasnali”. Coraz więcej w księgarniach dziecięcych kolorowanek powstańczych, więc może czas na album "Zapachy powstania".

Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz smród kanałów wypełnionych gównem, w którym tonęli ludzie. Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach krwi. Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach zwłok, które od tygodnia leżą na ulicy w upalny sierpień. Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach potu setki ludzi od dwóch dni siedzących w ciasnej piwnicy bez wody, światła i jedzenia, za to z biegunką. Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach spalenizny domów i ciał. Potrzyj palcem i powąchaj, a poczujesz zapach strachu. Wspaniały bukiet. Tylko czekać, kiedy zrobią perfumy powstańcze.

Średnio zatłoczonym autobusem podróżuje przez centrum Warszawy kobieta i mężczyzna. Na oko mają po 60 lat. Rozmawiają w języku, który tutaj nie jest łatwo rozpoznawalny. Brzmi egzotycznie, choć oni egzotycznie nie wyglądają. Gdyby nic nie mówili, na bank zostaliby wzięci za Polaków.
Wsiadają dwie staruszki. Nie znają się, ale natychmiast zawiązują komitywę w patrzeniu na obcojęzyczną parę. Wymaga to od nich nie lada akrobacji, bo tamci siedzą tyłem. Podchodzą więc, zbliżają twarze do ich twarzy, nadstawiają ucha. Oglądają ich jak ciele o dwóch głowach: nachalnie, bez żenady, nie kryjąc wrogich min.
- Obca nacja. Oni tak mają, że są hałaśliwi. Tak głośno się zachowują, że aż nie można rozmawiać. Inaczej niż u nas.
Wymiana porozumiewawczych spojrzeń. Trochę w nich politowania dla dzikusów, trochę zawstydzenia dzikusami.
Znowu sekwencja oględzin.
- To Żydzi. Wie pani? To Żydzi są. Żydzi.
- A no tak mi się właśnie wydawało. Oni są bardzo hałaśliwi.

Autobus na głębokim zadupiu Ursynowa. Wsiada kobieta z wózkiem. Rozmawia przez telefon z matką. Wiem to, podobnie jak wiele innych szczegółów z jej życia, bo rozmawia bardzo głośno, a autobus jest prawie pusty. Mam nawet wrażenie, że robi to celowo: taki znalazła sposób na komunikowanie światu o swojej krzywdzie.
Jest to opowieść dorosłej córki do starej matki o tym, że córka – jako matka małego dziecka – jest bardzo źle traktowana przez państwo. Urzędy piętrzą przed nią kłopoty, tak jak piętrzą schody przed kołami jej wózka. Wózek gra tu rolę niebagatelną: podczas gdy stara matka jeździ na wózku inwalidzkim, dorosła córka jeździ z wózkiem, w którym śpi jej mała córeczka. Jest to opowieść o trzech pokoleniach kobiet w świecie polskiego socjalu. Cieszę się, że ona to opowiada na cały autobus. I wtedy kwituje:
- Z matkami w tym kraju to jak z Żydami: najlepiej postawić pod murek i rozstrzelać.

Na moim podwórku jest towarzystwo panów i pań w wieku dojrzałym. Znają się od dziecka, bo od dziecka tu mieszkają. Lubią spędzać wspólnie wieczory. Jak robi się ciepło – wieczory odbywają się na ławeczkach. Nie ma picia, są za to pieski wśród traw, nie ma krzyków, są przytłumione śmiechy. Pełna kultura. Wracam do domu, grzmi, z ławeczki lokalnej starszyzny dobiega dialog dwóch pań:
- Zaraz lunie. Schowajmy się lepiej.
- Ty to jesteś jak żydowski gajowy: nawet jak sam strzela, to pierwszy ucieka ze strachu.

Chciałabym, żeby zebranie tych strzępów ojczystej mowy zabrało mi lata. Ale to wszystko wydarzyło się w ciągu jednego tygodnia. Polki i Polacy gorliwie dbają, by Żydów w ich kraju nie brakło.

Do-rzeczy.pl wyprodukował dokument filmowy "Lewica 2011". W informacji o filmie czytamy, że przedstawia on "obecną sytuację polskich ugrupowań lewicowych i anarchistycznych".

Dokument składa się z 8 wywiadów przeprowadzonych z przedstawicielami 8 organizacji.

Żadna z przedstawionych organizacji nie jest prezentowana przez kobietę.

Wśród 8 przedstawionych ugrupowań nie ma żadnej organizacji feministycznej.

Jest tyle kobiet, które mogłyby w tym filmie wystąpić. Przychodzi mi do głowy od razu dwadzieścia. A po 5 minutach kolejne dwadzieścia. Oczywiście zaraz usłyszę, że były zajęte, że się wstydziły wystąpić, że koledzy namawiali, ale.

A także, że feminizm nie jest lewicowy, że polskie organizacje feministyczne są burżuazyjne, że przecież przedstawione organizacje też prowadzą wątki feministyczne.

Tak oto z filmu niechcący dowiedzieliśmy się, że idea, jakoby emancypacja kobiet dokona się "przy okazji", bo nie jest tak ważna, jak każda inna emancypacja, nadal święci triumfy na polskiej scenie "lewicowej i anarchistycznej".

Dowiedzieliśmy się także, że mężczyznom polskiej lewicy i anarchizmu nadal nie postanie w głowie, by zadbać, aby ich organizację reprezentowała kobieta i że jest to sprawa POLITYCZNA. Niemniej, niż wszystkie te wielce ważne i poważne sprawy, o których mówią w filmie.

Dowiedzieliśmy się także, że struktury tychże organizacji nie przewidują wewnętrznego równouprawnienia. Pewnie byłby to ukłon w stronę politycznej poprawności, kompromitujący prawdziwych twardzieli.

Słucham radia Tok Fm, a tam jakiś dziennikarz z jakimś gościem nabijają się z wyglądu Margaret Thatcher. Potem ze swadą opowiadają, że Francois Mitterrand miał kochankę. "Druga żona - tak po muzułmańsku" - żartują. Ależ z niego był numerant! - podziwiają. A ta żona to szczyt głupoty oraz naiwności - śmieją się konspiracyjnie w mikrofony.

Wyświechtany asortyment chwytów poniżej pasa. Sprywatyzowanie kobiet, sprowadzenie ich do ról domowych (żona) lub seksualnych (kochanka), przywołanie do kobiecości (komentarze na temat wyglądu polityczek). Kobieta - kimkolwiek by nie była - będzie oceniana za to, czy dobrze wywiązuje się z obowiązku kobiecości. Jeśli tylko poza któryś wykroczy - dostanie po łapach. Upupieniem. Chamstwem. Wytykaniem palcami. Szyderstwem. Przemocą. Wykluczeniem.

A wśród "ugrupowań lewicowych i anarchistycznych" - nieobecnością.

Co się dziwić, że dwóch palantów w prajmtajmie mainstream'owego radia dostaje czas na seksizm. Co się oburzać, że tam backlash, skoro backlash na własnym podwórku.

Pola Dwurnik, "Komunistka" (autoportret na podstawie wizerunków Emmy Goldman, Róży Luksemburg, Louise Michel, Viery Zasulicz, La Pasionarii, Ulrike Meinhof i innych. Obraz należy do serii pocztówek "Gruesse vom Rosa-Luxemburg-Platz, wyd. Bel Etage 2011 "Draussen ist feindlich", Berlin)
www.poladwurnik.com

19 czerwca 2011 r. pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego na skwerze Leszka Białego u zbiegu ul. Staszica i Markwarta w Bydgoszczy został przemianowany przez nieznane sprawczynie na Pomnik Niezależności Kobiet.

Znane są jedynie imiona grafficiarek: Ania, Arleta, Daria, Doriana, Ewa, Ewa, Justyna, Magda, Ola, Paula, Paulina, Sandra i Sandra. Wiadomo także, że większość z nich uczy się w bydgoskiej Zawodowej Szkole Fryzjerskiej. Na murach pomnika pojawiły się napisy "Idziemy własną drogą" oraz "Szanuj każdą jak siebie samą". Autorki zostawiły miejsce dla innych kobiet, które chciałyby się podpisać pod ich hasłami.

Podobno Dziewczyny projektują już pomnik Tysięcy Lat Użerania się z Patriarchatem.

Wróciłam dziś do starych płyt. Prawdę mówiąc jednej. A właściwie jednej piosenki z jednej z nich. Leci dziś w w kółko: "Re-fleksje" Pezeta/Noona z "Muzyki klasycznej". Jest tam taki tekst, który od wczoraj chodzi mi natrętnie po głowie:

Pierdolę już twój pieprzony cynizm,
po co ludzie są przy nas i po co my jesteśmy przy nich,
kto z kim trzyma i kogo możesz mieć przy sobie.
Prosty finał: jakie to uczucie, gdy zawodzi człowiek?

Dopiero dziś dotarło do mnie, co mnie w tej strofie przyciąga: nienazywalność, którą Pezet ujął w słowa.

No bo jakie to uczucie, gdy zawodzi człowiek? Rozczarowanie? Za słabo. Wściekłość? Też, ale w to słowo nie oddaje smutku. Rozpacz? To z kolei nie oddaje gniewu. Zranienie? Zbyt ofiarne. Furia? Zbyt agresywne. Wszystko razem. I coś jeszcze.

Coś z daleka, z otchłani, z mgły, z majaczącego horyzontu. Coś z wiedzy dużo większej niż tylko tutaj i teraz, coś z wiedzy bolesnej o ludziach: że kłamią, że oszukują, że manipulują, że nie są szczerzy, że wykorzystują zaufanie, że ugrywają swoje, że idą po trupach, a tym trupem bywasz ty. I że z ludźmi tylko jedno masz jak w banku: to zdarzy się znowu.

Nie lubię, gdy czegoś nie da się nazwać. Budzi to mój niepokój. Wydaje mi się wtedy nieogarnięte, więc niebezpieczne. Większe ode mnie, bo większe od możliwości mojego języka. Puchnące i poza kontrolą.

Dlatego tak cenię "Re-fleksje". Z każdym słuchaniem Pezet załatwia to za mnie. Nazywa, że tego nazwać się nie da. Znakiem zapytania nazywa lepiej niż jakimkolwiek słowem. W tym znaku jest cały nadmiar uczucia. Ta jego część, która mnie przerasta. Bezsilność wobec ludzi, którzy zawodzą oddaje bezsilność wobec języka, którym nie sposób ująć uczuć, jakie to budzi.